Bonus: Moda europejska od XIV do początku XVI wieku

Bonusy do postów o historii mody to posty, które piszę ostatnio najchętniej. Lubię prezentować Wam ciekawostki z poprzednich epok, ale wiem, że to właśnie bonusy pomagają uporządkować wiedzę.

 Obrazy

Portret Anny Boleyn (kopia obrazu powstałego ok. 1534)

Anna Boleyn była drugą żoną Henryka VIII i matką Elżbiety pierwszej Tudor. Anglia ogarnięta była wtedy konfliktem między katolikami i protestantami. Anna była protestantką, co również uwypukla portret. Ma na sobie czarną suknię (czarny kojarzony był zawsze z protestantami), francuski czepek (w 1514 Anna wyjechała do Francji jako jako dwórka Marii Tudor siostry Henryka VIII, gdzie spędziła siedem lat), a na szyi wisiorek z literą „B”. Można interpretować to jako podkreślenie przynależności do klanu Boleynów.

 Jak pisze Sylwia S. Zupanec autorka bloga anne-boleyn.com i książki “The daring truth about Anne Boleyn: cutting through the myth”:

 "Naszyjnik z inicjałem „B” nie pasuje do kontekstu epoki w której żyła Anna. Dlaczego? Ponieważ angielska szlachta posługiwała się tytułami, a nie nazwiskami. Dla przykładu – Anna rzadko funkcjonowała na dworze jako ‘panna Boleyn’. Kiedy jej ojciec został mianowany Hrabią Rochford, Anna tytułowana była ‘Anna Rochford’. Od 1532 r., gdy otrzymała tytuł Markizy Pembroke, była znana na dworze jako ‘Milady Anna, Markiza Pembroke’. Przykłady innych arystokratów którzy posługiwali się tytułami a nie nazwiskami to np. Frances Brandon znana jako ‘Lady Dorset’, Charles Brandon znany jako ‘Charles Suffolk’, lub Robert Dudley, znany jako ‘Robert Leicester’. Przykładów można mnożyć."


Fragment obrazu Lorenzo Costa Bentivoglio Altarpiece (1488)

Obraz, którego fragment znajduje się powyżej, przedstawia pana Bolonii Giovanniego II Bentivoglio i jego żonę Ginevrę Sforza wraz z jedenaściorgiem dzieci. Na wycinku widać ich córki Camilla, Bianca, Francesca, Violante, Laura, Isotta i Eleonora. Ich matka znana była z zamiłowania do przepychu. Nie zaskarbiła tym sobie sympatii społeczeństwa. Po trzęsieniu ziemi, które nawiedziło Bolonię w roku 1505 rodzina została wygnana z miasta przez papieża Juliusza II.


Portret Ginevry Benci, Leonardo da Vinci (1478–1480)

Ginevra pochodziła z rodziny Bencich, która przez lata służyła dynastii Medyceuszy. Jej ojciec Amerigo de Benci był dyrektorem banku Medyceuszy w Genewie. Mimo dobrego zamążpójścia Ginevra zdała się w romans ze starszym od siebie dyplomatą Bernardem Bembe

Zlecenie wykonane zostało dość – jak na tamte czasy – innowacyjne. Postać kobieca została przedstawiona w przestrzeni otwartej, z krzewem jałowca w tle.

 Filmy

Elizabeth (1998)

reżyser: Shekhar Kapur / kostiumy: Alexandra Byrne

W roku 1558 umiera katolicka królowa Maria I Tudor. Pretendentką do tronu zostaje Elżbieta. Nie dość że protestantka, to jeszcze córka Henryka VIII z nieprawego łoża (jej matką była Anna Boleyn widoczna na pierwszym obrazie dzisiejszego wpisu). Mimo osadzenia w twierdzy Tower Elżbieta królową zostaje, lecz nie chcąc dzielić się z nikim władzą, postanawia nigdy nie wyjść za mąż.

Osoba zainteresowana szesnastowiecznym kostiumem na pewno będzie zachwycona licznymi zbliżeniami na detale strojów i scenami, w których służba pomaga się Elżbiecie przebierać lub ubierać strój domowy.


Elizabeth: Złoty wiek (2007)

reżyser: Shekhar Kapur / kostiumy: Alexandra Byrne

 W latach 80. XVI wieku najbardziej wpływowa w Europie jest katolicka Hiszpania. Filip II Habsburg planuje zatakować Anglię. Elżbieta jednak nie decyduje się na zawarcie żadnego małżeństwa i połączenia sił. O swój kraj walczy sama.

 Wpływy hiszpańskie nie są jednak jedynym problemem. Przeciw królowej spiskuje również Maria Stuart – katoliczka oraz żona króla Francji Franciszka II.

Kontynuacja „Elizabeth” w mniejszym stopniu skupia się na oddaniu prawdy historycznej. Akcja skoncentrowana jest na życiu królowej. Film ten od razu skojarzył mi się z „Papieżycą Joanną”, o której pisałam miesiąc temu (link). Joanna udawała mężczyznę, by spełniać swoje marzenia, Elżbieta – zrezygnowała ze swoich potrzeb, by poświęcić się Anglii. Mówi się, że film ten jest odrobinę melodramatyczny. Tym razem jednak dałam się porwać.


Maria królowa Szkotów (2013)

reżyser: Thomas Imbach / kostiumy: Rudolf Jost

 Maria Stuart budzi bardzo mieszane uczucia: z jednej strony jawi się jako fanatyczka religijna, z drugiej – nie można odmówić jej wykształcenia i obycia na dworze francuskim. Do Francji wyjechała jako pięciolatka, by poślubić tam delfina Franciszka, który niedługo potem umiera.Tymczasem w Anglii rządzi bezdzietna Elżbieta.

 Historia komplikuje się szalenie – katolicy walczą z protestantami, do Anglii wybiera się król Hiszpanii, Maria wraca do Szkocji... Sama musiałam sięgnąć po kilka dodatkowych źródeł, by zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi. Przypadkiem natchnęłam się na kilkusekundową inscenizację egzekucji Marii nagraną w roku 1895 (!) – do zobaczenia tutaj.

 W kwestii stroju zafascynowały mnie kwadratowe dekolty obecne w prawie każdym stroju Marii Stuart. Nie udało mi się jednak znaleźć ani jednego obrazu, na którym Maria ubrana byłaby w coś podobnego. Ciekawe skąd decyzja ubrania Camille Rutherford, odtwórczyni głównej roli, w tego rodzaju suknie?

 

Współczesne nawiązania

Isabelle de Borchgrave jest artystką tworzącą papierowe rzeźby kostiumów historycznych. Na zdjęciu widoczne sa repliki strojów Medyceuszy z The California Palace of the Legion of Honor. Obecnie (do 11 wrzesnia 2017) wystawę tę można zobaczyć w zamku Kalmar slott w Szwecji.

 

Bibliografia:

http://www.anne-boleyn.com/2012/11/slynny-portret-anny-boleyn-wymyslem-elzbietanskiej-propagandy/

http://icozzano.scuole.bo.it/ic/media/attivita/05-06/rinascimento-bo/bentivoglio/bentivoglio.htm

https://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/art-object-page.50724.html

http://www.isabelledeborchgrave.com/en_expos.php?nav2=progress