Dobro narodowe na Twojej głowie

 


Kwieciste chusty są tradycyjnym elementem stroju nie tylko rosyjskiego. Noszone są również m.in. w Polsce czy na Ukrainie. Czemu więc noszenie chust przylgnęło akurat szczególnie do kultury rosyjskiej?

 

Po pierwsze – klimat.
Nie da się ukryć, w Rosji jest zimno. Wiosna zaczyna się tutaj później a lato kończy wcześniej niż w Europie (Rosjanie Europejczykami się nie czują i krajów europejskich nie nazywają osobno, raczej wrzucają je do wora „Europa” – pisze juz to kolejny raz, ale nawidzić się nie mogę). Chusty są tutaj naprawdę potrzebne.

Tradycyjnie od początku XIX wieku zimą nosiło się tu wolośnik (ros. волосник), wełnianą chustę i futrzaną czapę. O ile do ochrony przed zimnem sama czapka pewne by i wystarczała, o tyle chusta (nawet cienka jedwabna) świetnie chroni przed wiatrem, a połączenie chust z czapką widziałam na moskiewskich ulicach nawet na początku marca.

 

 


Po drugie – religia
W kościele prasosławnym panuje zwyczaj zasłaniania przez kobiety włosów chustą (oczywiście tylko na terenie cerkwii). Zastanawiało mnie, skąd wzięła się ta tradycja. W celu researchu przeglądałam strony sklepów internetowych sprzedających chusty, katolickie i prawosławne fora internetowe i wiele innych stron, na które pewnie nigdy bym nie weszła. Źródła te doprowadziły mnie aż do świętego Pawła i I Listu do Koryntian. Stosowny fragment wyjaśniający pomysł zakrycia włosów znajdziesz tu.

Gdyby ciekawiło Cię to, jak kwestia nakryć głowy ma się w kościele katolickim, ks. Wesołek wszystko wyjaśnia. Trzeba się parę razy ugryźć w język w czasie czytania, ale dysputa ta ma pewną wartość merytorczną - do przeczytania tu.

 

 


ubrus / Wasilij Surikow 1900

 

Skąd chusty wzięły się w Rosji?
Wiesz już, dlaczego chusty przyjęły się w Rosji, ale jak się tam znalazły? Sama idea owijania ciała kawałkiem materiału została przywieziona w drugiej połowie XV wieku z Indii przez kupca Afansija Nikitina. Od XVII do XVIII wieku w europejskiej części Rosji i na Sybirii zamężne kobiety okrywały włosy tzn. ubrusami (ros. убрус), które były bezpośrednim przodkiem tradycyjnych kwadratowych chust nazywanych platkami (rus. платок).

 

Dobro narodowe
W XIX wieku zaczęły powstawać w Rosji pierwsze manufaktury produkujące chusty. Początkowo noszenie ich było charakterystyczne raczej wśród niższych klas społecznych. Wówczas już jednak w siłę rosła manufaktura znajdująca się w Pawłowskim Posadzie, która zaopatrywała dwór carski w materiały. Aleksandra Romanowa zamawiała tam również szale (wtedy jeszcze wykonywane według francuskich projektów). To tam od lat 60 XIX wieku powstają chusty podobne do tych, jakimi znamy je dzisiaj. W tej samej manufakturze (70 km na wschód od Moskwy) została wyprodukowana również moja apaszka.

 

 


Zakup chusty – kilka uwag
1.Oryginalne rosyjskie chusty produkowane są z wełny, jedwabiu i bawełny. Wełniane i bawełniane również z frędzlami. Jeśli ktoś sprzedaje Ci poliestrową rosyjską chustę – nie kupuj jej.

 

2.Chusty – nawet te pawłowskie – często sprzedawane są w centrach handlowych. Nie oznacza to, że są podrabiane, nie wpływa to również na ich jakość. Rosjanie zwyczajnie lubują się niestety w centrach handlowych, ale zakup chusty na Arbacie gwarantują jedynie wyższą cenę.

 

3.Co do cen – moja apaszka kosztowała około stu złotych. Cena zależy oczywiście od materiału (bawełniane będą najtańsze), wielkości i tego, czy chusta ma frędzle. Myślę, że jest to niewiele jak na chustę z naturalnego materiału wyprodukowaną lokalnie.

 

 

 

 


Na koniec – ku przestrodze – chciałabym powiedzieć jeszcze słów kilka o użytkowaniu. Z chustą na głowie chodzę od lat ze względów praktycznych. Nie znoszę nosić parasola, moknąc też nie lubię. Chusta sprawdzała się zawsze wyśmienicie – poliestrowa kupiona w H&Mie (wyprodukowana oczywiście w Bangladeszu). Nosiłam ją przez siedem ostatnich lat i bardzo ją przez ten czas zniszczyłam.

Parę dni temu poszłam na wieczorny deszczowy spacer z chustką na głowie, a po powrocie rzuciłam zmiętą na krzesło (nie wpadłam na to, że trzeba ją rozłożyć). Rano chusta była już powykręcana.

 

Nie popełniaj mojego błędu. Szanuj swoja chustę.

 

Bibliografia:
Strój i nakrycie głowy kobiet. W: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych [Biblia Tysiąclecia]. Wyd. 3 popr. Poznań: Pallottinum, 1998. ISBN 83-7014-218-4. 1 Kor 11 1-16,

Wesołek, Edward: Czy kobiety powinny mieć nakryte głowy w kościele? Na stronie Instytut Dobrego Pasterza. URL: http://pastorbonus.pl/uploads/Czytelnia/Dysputa%20o%20mantylkach.pdf

 

Rosjanie mają niestety bardzo lekkie podejście do kwestii praw autorskich, w związku z czym autorzy tekstów często nie są wcale wymienieni. Korzystałach z następujących stron:

 

a) słowników

волосник: Современный толковый словарь; URL: http://enc-dic.com/crossword/Volosnik-63528.html

платок: Энциклопедия моды и одежды; URL: http://enc-dic.com/enc_fashion/Platok-946.html

убрус: Малый академический словарь; URL: http://enc-dic.com/academic/Ubrus-66756.html

 

b) sklepów internetowych

От истоков фабрики до наших дней URL: http://platki.ru/about/history/roots2now/

История русского платка в православии http://russkie-platki.ru/istorya/

Одежда для посещения храма URL: http://donskoi-platok.ru/pochemu-pravoslavnye-zhenshhiny-nosjat-platok#look