Też macie wrażenie, że po usłyszeniu hasła „historia mody”, do głowy najczęściej przychodzą ogromne osiemnastowieczne suknie i fryzury? Mnie nic nie kojarzy się tak z tym zagadnieniem jak właśnie wytwory mody osiemnastowiecznej. Przyjrzyjmy się więc bliżejtrzem obrazom, filmom i współczesnych nawiązań do mody sprzed ponad 200 lat.


1. Obrazy

Maria Leszczyńska – obraz autorstwa Charlesa van Loo (1747)

Polska królewna, w latach 1725-1768 królowa Francji żyjąca – jak na warunki osiemnastowiecznego dworu francuskiego - nad wyraz skromnie.

Huśtawka – Jean-Honoré Fragonard (1767)

Obraz został namalowany na zlecenie pewnego mężczyzny, który zażyczył sobie uwiecznić scenę ogrodową ze swoim udziałem. Początkowo namalować miał ją Gabriel François Doyen, był on jednak zbyt zgorszony pomysłem i zrezygnował. Tak zlecenie dostał Jean-Honoré Fragonard i namalował bardzo kontrowersyjny wówczas obraz.

 

Królowa Sophie Charlotte na obrazie Friedricha Wilhelma Weidemanna (1705)

Królowa Prus, na jej cześć nazwano berliński zamek Charlottenburg.

2. Filmy

Amadeusz (1984)

reżyseria: Miloš Forman / kostiumy: Theodor Pištěk

Film opowiadający historięWolfganga Amadeusa Mozarta. Fascynacja muzyką, wystawne bale, bogato zdobione suknie – XVIII wiek w pigułce. Pokazany z dość typowej dla siebie strony.

Maria Antonina (2006)

Reżyseria: Sofia Coppola / kostiumy: Milena Canonero

Czternastoletnia Austriaczka Maria Antonina przyjeżdża do Francji, by poślubić następcę tronu. Przybywając, musi pozbyć się wszystkiego, co austriackie. Film został nagrodzony Oscarem za najlepsze kostiumy, a ja szczególnej uwadze polecam sceny, w których Maria Antonina ubierana jest przez damy dworu.

Sługa dwóch panów (2007)

Reżyseria: Oleg Ryaskow / kostiumy: Wiktor Szmeliew, Julia Labutina

Scenariusz powstał na podstawie sztuki Carlo Goldoniego „Sługa dwóch panów”. Jest rok 1709. Szwecja toczy walki z Rosją. We Francji panuje względny spokój, ale Ludwik XIV posyła dwóch swoich ludzi do obu walczących państw. Ostatecznie spotykają się pod Połtawą.

3. Współczesne nawiązania (3)

 

 

 

Maria Antonina jest moim zdecydowanym odkryciem tego miesiąca. Wstyd się przyznać, ale wcześniej nie oglądałam tego filmu. Szczególnie zainteresowała mnie kostiumografka pracująca nad filmem - Milena Canonero. W NY Times znalazłam nawet artykuł o niej opublikowany w roku 1986 ;) Znajdziecie go tutaj. A co Wam najbardziej podoba się w osiemnastowiecznej modzie? ;)

Po XVII wieku, który odrobinę mnie rozczarował, nadszedł wiek XVIII - bogactwo zdobień, dorobek techniczny przekładany na usprawnienie produkcji ubrań, wielkie peruki i inspirujące rozbiory Polski. Zapraszam na wpis o fascynującym osiemnastym wieku.

1. Produkcja tkanin drukowanych we Francji była ściśle regulowana odgórnie. Rada Królewska i Urząd Handlu, które były za nią opowiedzialne, zezwoliły na produkowanie jej w kraju dopiero w roku 1759. Wcześniej popierano jedynie jedynie eksport tkanin z tzw. krajów Lewantu. Produkcja krajowa spowodowała natychmiastową obniżkę cen i zwiększenie popularności.

2. Osiemnastowieczne suknie osiągnęły tak absurdalne rozmiary, że kardynał Feury (minister Ludwika XV) nakazał zostawać wolne miejsce z lewej i prawej strony królowej. Wszystko to za prawą szerokich paniers, czyli kontrukcji, na których opierały się suknie.

3. Po roku 1775 we Francji zapanowała moda na stroje wschodnie. Noszono wówczas między innymi suknie "polskie". Historycy dopatrują się źródła fascynacji w wydarzeniach politycznych; rozbiorach Polski czy - jeszcze dalej na wschód - klęsce Turcji.

4. Zawód krawca początkowo wykonywany był przez mężczyzn. Prawdopodobnie historia ta zaczęła się w szesnastowiecznej Hiszpanii, ale to we Francji w latach 70. XVIII wieku prawa do zakładania własnych pracowni uzyskały krawcowe, a niedługo po nich również modystki.

5. Osiemnasty wiek kontynuował zamiłowanie pań do fryzur w dość dużych rozmiarach (u panów skala zjawiska znacznie zmalała). Znalazło to również swoje odzwierciedlenie w karykaturach, które przedstawiały fryzjerów i perukarzy wykonujących swą pracę, stojąc na rusztowaniach.

Dajcie koniecznie znać, co myślicie o osiemnastowiecznej modzie i która z ciekawostek zaskoczyła Was zaciekawiła. Ja - jak co miesiąc zresztą - myślę o tym, jak bardzo lubię modę za to, że generuje zmianę za zmianą. Nie minęło nawet trzysta lat, a moda osiemnastowieczna wydaje się być taka odległa. Ciekawe, jakie zmiany przyniesie nam następnych trzysta lat? :D

W poniedziałek ukazał się zerowy odcinek podcastu Moda. Instrukcja Obsługi (jest to pierwszy w Polsce podcast o modzie). Klikając w link, możesz go posluchać bezpośrednio na stronie lub pobrać i wybrać się na spacer, mając w słuchawkach mój głos (dalej jest mi dziwnie za każdym razem, gdy o tym myślę :D).

W pierwszym odcinku podcastu opowiem Wam o Georgu Simmlu – jednym z pierwszych socjologów – który zajmował się również modą. Myślę, że poznanie jego punktu widzenia w dużym stopniu pomaga zrozumieć mechanizmy, które rządzą modą i podchodzić z większą rezerwą do tego, co powszechnie mówi lub pisze się o modzie.

Dzisiaj konkretnie, sama teoria. W poniedziałek dorzucę do tego komentarz własny i masę przykładów realizacji tych procesów we współczesnej modzie.

1. Moda i jej właściwości


• Dualizm – według Simmla moda składa z dwóch przeciwstawnych elementów, które wzajemnie na siebie oddziałują. Z jednej strony wyższe klasy społeczne oddzielają się od niższych, próbując raz po raz nowych trendów; z drugiej niższe klasy społeczne próbują je naśladować, przez co trend wędruje z góry na dół.
• Zmienność – ze względu na to, że wyższe klasy szukają sposobu, by odseparować się od niższych, a te cały czas próbują je naśladować, powoduje to regularne powstawanie nowych trendów.
• Ruch – Simmel podkreśla też, że ruch ten nie odbywa się zawsze bezpośrednio graniczące ze sobą. Oznacza to, że wyżej usytuowane klasy – wśród których również panuje hierarchia – wpływają na siebie nawzajem.

2. Funkcje mody


• tworzenie poczucia przynależności – moda łączy tych, którrzy podążając w jednym kierunku, próbują naśladować to, co powstało na górze drabiny społecznej.
• powstanie wrażenia oryginalności – moda służy również jako swego rodzaju wentylem napędzany i przeznaczony dla tych naśladowanych, którzy od naśladownictwa chcieliby się uwolnić

3. Warunki istnienia mody


• klasy społeczne – mimo że od lat już w kulturze eurocentrycznej klasy społeczne nie istnieją, to jednak utopijna wizja komunizmu do skutku nie doszła. Co definiuje współczesne klasy społeczne? Pieniądze.
• przedział czasowy – badając modę, zwrócić należy uwagę na to, że moda nie składa się tylko z teraźniejszości i przeszłości, ale również przyszłości, do której dynamiczna zmiana zmierza.
• potrzeba przynależności społecznej – każdego człowieka cechuje wewnętrzna potrzeba przynależności łącząca się z potrzebą akceptacji. Moda z jednej strony bazuje na tej potrzebie, z drugiej – umożliwia zaspokojenie jej.
• potrzeba odrębności społecznej – na niej właśnie opiera się cały modowy dualizm. Potrzeba akceptacji charakteryzuje każdego, lecz bardziej świadomy użytkownik mody z pewnością zauważa u siebie również potrzebę izolacji, a z całą pewnością róznież dyskomfort w momencie, gdy zauważy, że jest kopiowany.

Chciałabym przemycać na blogu więcej treści związanych z teorią mody, bo wierzę, że rozumiejąc modę, łatwiej będzie nam ją konsumować. Taka alernatywa dla wszelkich poradników, które każą Ci wyrzucić ze swojej szafy wszystko, a potem najlepiej kupić nowe ;)

 

 

Lato opuszcza nas wolnym krokiem, ale blogerzy robią wszystko, by je zatrzymać. Ania Fit poleca „Upał”, internet bombardowany jest jednodniowymi przewodnikami po różnych miastach, a na Instagramie lądują ostatnie zdjęcia z wakacji. Chętnie się dołączę, a nuż lato zmieni zdanie ;) Dzisiaj przedstawiam trzy fakty dotyczące bursztynów, które niewątpliwie kojarzą się z latem spędzanym w basenie Morza Bałtyckiego.

  1. Występowanie bursztynu

Mnie zawsze kojarzył się w Polską, na Ukrainie podobno kojarzy się z Rosją. Morze Bałtyckie nie jest jednak jedynym morzem, w którym występują bursztyny. Znajdziemy je również w Morzu Czarnym (okolice Rumunii), Morzu Japońskim czy Zatoce Meksykańskiej.  

 

 

  1. Szlak bursztynowy

Kiedy na początku naszej ery cywilizacja europejska rozwijała się w basenie Morza Śródziemnego jednym z czynników, które przyciągały mieszkańców Europy Południowej na Północ, były właśnie bursztyny. W I wieku n.e. ukształtował się tzw. szlak bursztynowy, który przebiegał również przez współczesne granice Polski.

 

 

  1. Powstawanie bursztynu

Historia bursztynów zaczęła się jakieś 40 milionów lat temu, w epoce o nazwie eocen (dla porównania - homo sapiens wykształcił się jakieś 200 tysięcy lat temu). W okresie eocenu tam, gdzie ocecnie znajduje się Morze Bałtyckie, mieściła się Fennoskandia porośnięta lasami iglastymi. W wyniku wybuchów wulkanów drzewa te pokrywały się żywicą, Dostawała się ona później do ziemi, tworząc pierwsze złoża bursztynu bałtyckiego.

 

Przez niektórych dalej uważane za staromodne, przez innych – do tych sama się zaliczam – odkryte na nowo. A Wy nosicie bursztynową biżuterię? :)

 

Bibliografia:

 

Boucher, François: Historia mody. Dzieje ubiorów od czasów prehistorycznych do końca XX wieku. Warszawa: Arkady 2009

Kosmowska-Ceranowicz, Barbara: „Złoża bursztynu” na stronie amber.com.pl. Link: http://www.amber.com.pl/zasoby/bursztyn/item/725-zloza-bursztynu-sukcynitu

Sobecka, Anna: „Jak powstał bursztyn bałtycki” na stronie Muzeum Bursztynu w Jarosławcu. Link: http://www.muzeumbursztynu.pl/pl/jak-powstal-bursztyn-baltycki/

 

 

 

Po dłuższej przerwie wracam z siedemnastowiecznymi (już!) szerokopojętymi inspiracjami. Obrazy na pozór zwykłe, choć pełne detali niewidocznych na pierwszy rzut oka. Filmy odkrywające tajemnice epoki. Współczesna moda pełna nawiązań.

Obrazy

Portret hrabiny Inés de Zúñiga pędzla Juana Carreño de Miranda (1660 – 1670)

Hrabina Monterrey ubrana jest w dość typowy dla hiszpańskiego dworu strój z okresu drugiej połowy XVII wieku. Ramiona są mocne, bogato zdobione, spódnicę pokrywają dwie boczne klapy (ang. flap), a zawiązana wokół talii różnowa wstążka podtrzymuje małą torebkę.

 


Portret Frances Carr  autorstwa Williama Larkina (1610-1613).

Urodzona jako Frances Howard angielska arystokratka, rozwódka, kobieta skandalizująca. Podejrzana i skazana za otrucie Sir Thomasa Overburiego, który sprzeciwiał się jej ponownemu małżeństwu. O Somersecie, drugim mężu Carr, mówiono: Gdyby nie spotkał tej kobiety, mógłby być całkiem dobrym człowiekiem.      

 

 

 

Portret Susanny Temple Corneliusa Johnsona (1620)

Urodzona w Londynie w szlacheckiej niemiecko-flamandzkiej rodzinie. Na portrecie przedstawiona w kolczyku z motywem ptaka. Ptaka obecnego również w herbie rodziny Temple.

Filmy

Dziewczyna z perłą (2003)

Reż. Peter Webber

Film snujący historię wokół obrazu „Dziewczyna z perłą” autorstwa Jana Vermeera. Nie jest oparty na żadnych źródłach historycznych, a jest jedynie adaptacją powieści „Dziewczyna z perłą: Tracy Chevalier.

 

Pogromca czarownic (1968)

Film dzieje się w trakcie angielskiej wojny domowej (1642-1651). Opowiada historię samozwańczego łowcy czarownic, który wykorzystując trudną sytuacje w kraju, zaczyna podżegać prosty lud do procesów o czasy.  

Współczesne nawiązania

 

 

Na Facebooku pisałam ostatnio o tym, dlaczego niektóre stroje wychodzą z użycia, żeby nie powiedzieć mody. Nie będziemy więc płakać nad tym, że nie nosimy już tych pięknych suknii. A może jest coś w siedemnastowiecznej modzie, co włączyłybyście o swojej garderoby?